Yaşam

Depremin yıkıcı etkilerini azaltan teknolojiler

Sarsıntı riskine karşı öncelikle binaların yapı elemanlarını sabitleyen dübellerin ve taşıyıcı sistemlerin sağlam olması gerekiyor. İnovasyonu ve ileri teknolojisi ile inşaat dalına yüksek katma pahalı eserler sunan Hilti, yapı elemanlarını sabitleyen C2 sismik onayına sahip dübelleri ile sarsıntının mümkün hasarlarını azaltmaya yardımcı oluyor. 1-7 Mart Sarsıntı Haftası kapsamında açıklamada bulunarak Türkiye’deki zelzele gerçeğine ve yapı güvenliğine dikkat çeken Hilti Türkiye Genel Müdürü Banu Deniz Çetinkol, mümkün bir sarsıntı anında gerçekleşebilecek tek hasarın bina çökmesi olmadığını belirterek alev, duman ve zehirli gazların yayılmasını dört saate kadar önleyen pasif yangın durdurucu eserlerle doğalgaz ve elektrik kaçağı üzere sebeplerle gerçekleşebilecek yangınların mümkün tesirlerinin önüne geçtiklerini açıkladı. Sarsıntı konusundaki farkındalığı artırmayı hedeflediklerini tabir eden Çetinkol, bu kapsamda mahallî idareler, AFAD ve İTÜ ile çalışmalar gerçekleştirdiklerini söyledi.

 

Türkiye’nin yüzölçümünün yaklaşık yüzde 92’si sarsıntı neslinde yer alıyor. Pek çok kaza riskini beraberinde getiren sarsıntılardan korunabilmek için binaların sarsıntıya karşı inançlı bir halde inşa edilmesi hayati kıymet taşıyor. Bu noktada muhtemel kazaların, hayati risklerin ve yaralanmaların önlenmesi için elektrik tesisatı, asansör, dış cephe üzere yapı elemanlarını sabitleyen dübellerin ve taşıyıcı sistemlerin de gereğince sağlam olması gerekiyor. Sarsıntı sırasında doğalgaz ve elektrik kaçağı üzere sebeplerle gerçekleşebilecek yangınlara karşı ise pasif yangın durdurucu eserlerin kullanılması kıymet arz ediyor. Bu tedbirler alınmadığı takdirde, muhtemel bir sarsıntı anında bina içinde gerçekleşen bir kaza adeta domino taşı tesiriyle başka pek çok kazayı da tetikliyor.

 

1-7 Mart Zelzele Haftası kapsamında açıklamalarda bulunarak Türkiye’deki sarsıntı gerçeğine ve yapı güvenliğine dikkat çeken Hilti Türkiye Genel Müdürü Banu Deniz Çetinkol, sarsıntısı önlemenin bir yolu olmasa da hasarı önlemenin mümkün olduğunu vurguluyor. Çetinkol, “C2 sismik onaylı dübellerimiz ve pasif yangın durdurucu eserlerimiz ile sarsıntıya karşı inovatif tahliller sunuyoruz. Yapısal tahlilde inşaat demirlerinin yerinin belirlenmesi, derinlik ölçümü ve boyut kesiti için beton detektörü özellikleri ile öne çıkan PS 300 eserimiz bilhassa mevcut yapıların durumunun kıymetlendirilmesi ve sarsıntıya dayanıklılığının ortaya koyulmasında çok kıymetli bir rol oynuyor.” açıklamasında bulundu.

 

C2 sismik onaylı dübeller mümkün sarsıntı hasarlarını azaltıyor

Binalarda C2 sismik onaylı dübel kullanımının sarsıntı hasarlarını azalttığına değinen Banu Deniz Çetinkol şunları aktardı: “Dübeller, yapısal beton-beton ve çelik-beton birleşimleri, mekanik ve elektrik tesisatı sabitlenmesi, asansör ya da dış cephe sabitlenmesi üzere yapıların pek çok alanında kullanılıyor. Sarsıntı anında dübellerde oluşabilecek aksaklıklar tehlikeli kazalara neden olabiliyor. Zelzelede can kaybı sadece bina çökmesi sebebiyle yaşanmıyor. Binaların cephe kaplamaları, asansör rayları, mekanik-elektrik ilişkiler yahut mevcut bir taşıyıcı betonarme elemana ek olarak yapılan yapı elemanı üzere uygulamalardaki meseleler da zelzele anında öldürücü olabiliyor. Küçük bir inşaat gereci üzere görünen dübeller aslında bu elemanların yapıya sağlıklı bir biçimde sabitlenmesini sağladığı için hayati değer taşıyor. C2 sismik onayı ise Türkiye’nin de içinde bulunduğu en şiddetli sarsıntı nesli göz önüne alınarak, Avrupa Teknik Onay Tertibi (EOTA) tarafından Avrupa Teknik Değerlendirmesi Evrakı (ETA) altında veriliyor. 2019 yılında yürürlüğe giren yeni zelzele yönetmeliğinde dübellerin sismik perfomansı ele alındı. Etraf ve Şehircilik Bakanlığı da genel teknik şartnamesine nazaran C2 sismik onaylı dübel kullanımını zarurî hale getirdi. Ülkemiz açısından çok değerli olan bu gelişmenin sıradaki adımı ise uygulama etabında C2 sismik onaylı dübel kullanımının takibinin yeterli yapılmasıdır.”

 

Zelzele anında çıkabilecek yangınlara dikkat

Hilti olarak birinci C2 sismik onaylı kimi dübellerin üretimini de gerçekleştiren, bu sistemin öncü şirketlerinden biri olduklarının altını çizen Çetinkol, zelzele anında bir öbür tehlike olarak ise doğalgaz ve elektrik tesisatında yaşanabilecek kaçaklar nedeniyle oluşması olası yangınlara dikkat çekti. Hilti Pasif Yangın Durdurucu eserlerinin yangın esnasında dört saate kadar alev, duman ve zehirli gazların yayılmasını engellediğini, yangının çıktığı yerde hapsedilmesine yardımcı olduğunu belirten Çetinkol, bu sayede mümkün bir yangının büyümesinin önlendiğini ve insanların binayı terk etmesi için inançlı bir ortamın oluştuğunu belirtti.

 

Yapısal olmayan mekanik ve elektrik uygulamalarında sarsıntıya güçlü tasarım

Zelzelelerin yapılarda, yapısal olmayan elemanlarına verdiği hasarın ehemmiyetinin de son yıllarda dünya çapında arttığını söyleyen Çetinkol, “Makine, cepheler, iç dekorasyon, boru tesisatı ve dağıtım sınırları üzere elemanlar, yalnızca statik olarak tasarlandıklarında, nispeten düşük yoğunlukta olsalar bile bir sismik olaydan kaynaklanan ek yatay kuvvetleri ekseriyetle destekleyemiyor. Bu mevzuda yapılan çalışmalar, sismik bir olaydan kaynaklanan hasar maliyetlerinin büyük ölçüde yapısal olmayan elemanların uğradığı hasardan oluştuğunu gösteriyor.” dedi.

 

Yapısal elemanlarda bulunan ögelerin meyyit yüklerinin de tıpkı taşıyıcı yapılarda olduğu üzere baskın olduğunu söyleyen Banu Çetinkol, “Hilti, Modüler Askılama ve Dayanak Sistemleri’nin portfolyosu üzerinde uzun yıllardır AR-GE çalışmaları yaparak müşterilerine en şimdiki yönetmeliklere nazaran en verimli ve en sağlam takviye sistemlerini üretiyor. Hilti Türkiye olarak 2021 yılında ‘Tek bir sistem ile tüm takviye ve askılama ihtiyaçlarınız için meselesiz çözüm’ sloganı ile yeni MT modüler askılama ve dayanak sistemlerini piyasaya sürdük. Bu eserlerle, sismik dizaynın gereksinim duyulacağı yükseltilmiş döşeme, yangın borulama sınırları, ısıtma ve soğutma çizgileri üzere uygulamalarda tahlil ortağı olacağız.” dedi.

 

Binaların sarsıntıya sağlam olup olmadığını kolaylıkla tespit etmek mümkün

Mevcut yapıların zelzeleye dayanıklılığının ortaya koyulmasında çok değerli bir rol oynayan beton dedektörü ile ilgili de bilgiler de veren Çetinkol, kelamlarını şöyle sürdürdü: “PS 300 eserimiz yapısal tahlilde inşaat demirlerinin yerinin belirlenmesi, derinlik ölçümü ve ilgili kesitin görünümü için beton detektörü özellikleri ile öne çıkıyor. Eserin ekranı, inşaat demiri yerleşiminin görsellerini ve yerinde yapısal tahlil için kesit görünümünü sağlıyor. Akıllı algoritması, inşaat demirleri için hassas derinlik ölçümü ve yapıya rastgele bir hasar vermeden donatı çapı kestirimi yapılmasına yardımcı oluyor. Geniş sensör alanı sayesinde geniş alanların taranmasını hızlandırıyor ve kolaylaştırıyor. Alanların 2D ve 3D görünümünde görsel sunumunu ve istatistiklerini içeren yapısal kıymetlendirme raporlarını hazırlayabiliyor. Bilhassa mevcut yapıların durumunun kıymetlendirilmesi ve zelzeleye güçlü olup olmadığının tespitinde kritik rol oynuyor.”

 

“Depremle ilgili çalışmalarımız ve iş birliklerimiz devam edecek”

Hilti olarak Türkiye’de sarsıntıyla ilgili çalışmaları takviyelerini söz eden Çetinkol, “Hayata geçirdiğimiz eserlerle içinde bulunduğumuz topluma ve ülkemize katma paha yaratmayı ve standartları yükselten çalışmalara hizmet etmeyi amaçlıyoruz. Eserlerimiz haricinde yaptığımız iş birlikleriyle de sarsıntı konusundaki farkındalığı artırmayı hedefliyoruz. Bugüne kadar Afet ve Acil Durum İdaresi Başkanlığı’nın (AFAD) uyumu ile yürütülen yeni sarsıntı yönetmeliği çalışmasında kendi alanımızla ilgili katkıları sağladık. Ayrıyeten yapıların kıymetlendirilmesi için belediyelerle ve düşük dayanımlı betonların güçlendirilmesi projelerinde İTÜ ile çalışıyoruz. 2021 yılında da ülkemizdeki kayıpların önüne geçmek için var gücümüzle dayanak olmaya devam edeceğiz” diyerek kelamlarını tamamladı.

Hibya Haber Ajansı

,

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu