Gündem

Komünist Manifesto nedir? Komünizmin birinci bildirgesi…

Komünist Parti Manifestosu, Komünist Birlik tarafından yetkilendirilen Karl Marx ve Friedrich Engels tarafından birinci olarak 21 Şubat 1848’de yayımlandı. Komünizmin birinci bildirgesi olarak kabul edilen Komünist Manifesto, proletaryanın burjuva nizamını ve üretim araçlarının özel mülkiyetini bir ihtilalle ortadan kaldırarak sınıfsız bir toplum tertibini gerçekleştirmesi gerektiğini söylüyor.

“Avrupa’da bir hayalet geziyor, komünizm heyulası” kelamlarıyla açılan, “Bütün ülkelerin çalışanları, birleşin!” diyerek kapanan Manifesto, 200 yıla yakındır insanlığın en faal kurtuluş reçetesi olmayı sürdürüyor.

KOMÜNİST MANİFESTO NEDİR?

Komünist Manifesto birinci olarak 1848 tarihinde İngiltere’nin başşehri Londra’da Almanca koyu yeşil bir broşür olarak basıldı. Milletlerarası İşçiler Birliği’nin, Sosyalist ve Komünist partilerin programlarının temelini teşkil eden Komünist Manifesto, milletlerarası bir personel örgütü olan Komünistler Birliği’nin Kasım 1847’de Londra’da yapılan ikinci kongresinde kararlaştırıldığı üzere Karl Marx ve Friedrich Engels tarafından hazırlandı. Yazılması 1848 Ocak ayının sonlarına yanlışsız tamamlandı ve metin birebir yıl Karl Marx’ın ismiyle evvel Almanca, sonra İsveççe yayımlandı. Karl Marx ve Engels’in isimleri birlikte birinci olarak 1872 Leipzig baskısında yer aldı.

Birinci İngilizce çevirisi Helen MacFarlane tarafından 1850 yılında yapıldı. Kitap; Marx ve Engels’in 1871 Paris Komünü tecrübesiyle ilgili kimi fikirlerini kapsayan bir ön kelamla 1872’de, 1882 tarihli Rusça baskıya yazılmış bir ön kelamla, Marx öldükten sonra Engels’in 1883’te Almanca, 1890’da Almanca, 1892’de Lehçe ve 1893’te İtalyanca baskıya yazdığı ön sözlerle birlikte yine basıldı. 1888 yılında Samuel Moore’un Engels ile birlikte yaptığı İngilizce’ye çeviri, en çok kullanılan İngilizce baskı oldu.

Manifesto’nun birinci sayfasında muharrir olarak Friedrich Engels ve Karl Marx’ın isimleri birlikte yer alır ve ortak yazım halinde geçer. Marx’ın vefatından sonra Engels, 1883 tarihli Almanca baskısının ön kelamına şöyle müellif: “Manifesto’ya hâkim olan temel niyet sadece ve külliyen Marx’a aittir.”

TÜRKİYE’DE DR. ŞEFİK HÜSNÜ ÇEVİRİSİYLE YAYIMLANDI

Dünyanın çabucak bütün lisanlarına çevrilmiş olan Komünist Manifesto Türkiye’de birinci kere kitap olarak Dr. Şefik Hüsnü’nün (Deymer) çevirisiyle 1920’de yayımlandı. İkinci kez Kerim Sadi’nin çevirisiyle 1936’da yayımlanan kitabın 1968, 1970, 1976, 1979 daki çeşitli çevirileri toplatıldı, yayıncıları komünizm propagandası yapmak cürmünden mahkum edildi.

Komünist Manifesto’nun pembe kapaklı olan baskısı Türkiye’de ‘komünist’ sözcüğünün kullanımının sakıncalı sayıldığı periyotta pembe kitap olarak anılıyordu.

KOMÜNİST MANİFESTO NE ANLATIYOR, İÇERİĞİ NEDİR?

Manifesto, “Burjuvalar ve Proleterler”, “Proleterler ve Komünistler”, “Sosyalist ve Komünist Literatür” ve “Komünistlerin Varolan Çeşitli Muhalefet Partileri Karşısındaki Durumu” olmak üzere dört kısımdan oluşuyor.

Materyalist tarih anlayışının bakış açısıyla dünya tarihi üzerinde süratle göz gezdirdikten sonra, kapitalizmin gelişmesinin, bugün de parlaklık ve canlılığını koruyan, edebi bakımdan son derece hoş bir anlatımını verir. Proleterler ve burjuvalar ortasındaki sınıf çabasının tabiatını, emekçi sınıfını bir ihtilale götüren “tahammül edilmez” şartları açıklar.

“Proleterler ve Komünistler” başlığını taşıyan ikinci kısım, komünistlerin, devlet, toplum, aile, mülkiyet, toplumsal ilgiler hakkındaki fikirlerini açıklar ve ihtilalle hâkim sınıf pozisyonuna sıçrayacak olan proletaryanın burjuvaziyi mülksüzleştirerek, üretim stilinde bir ihtilal meydana getirmesinin programını, bir sosyalist programı ortaya koyar.

“Sosyalist ve Komünist Literatür” başlığını taşıyan üçüncü kısım, Avrupa ülkelerinde yaşamakta olan çeşitli sosyalist eğilimlerin karşılıklı alakalarını; proleter sosyalizmi ile, küçük burjuva, burjuva, gerici ve ütopyacı sosyalist hareketler ortasındaki aksilikleri lisana getirir.

“Komünistlerin Varolan Çeşitli Muhalefet Partileri Karşısındaki Durumu” başlıklı dördüncü kısımda de, komünistlerin öteki emekçi sınıfı partileriyle olan bağlarını ve ihtilalin arefesinde özü demokratlarla ittifak olan, taktiğini formüle eder. Marx, 1848 Devrimleri’nden çıkarken, Manifestonun dördüncü kısmını, askeri diktatörlüklerin darbeleriyle çökertilen parlamentoların yıkıntıları altında bırakacak, fakat şimdi bir nebula halindeki siyasal kavramlar donanımını da bu darbeler altında biçimlendirecekti.

“AVRUPA’DA BİR HAYALET DOLAŞIYOR”

Kitabın giriş kısmında komünizm bütün Avrupa’nın korktuğu bir hayalete benzetilir, ama korkup saldıranları defetmek için de komünistlerin de kendi görüşlerini açıklamalarının vakti geldiği söz edilir. Manifestonun girişinden ilgili kısım şu formdadır:

“Avrupa’da bir hayalet dolaşıyor; Komünizm hayaleti. Eski Avrupa’nın bütün güçleri bu hayaleti defetmek üzere kutsal bir ittifak içine girdiler: Papa ile çar, Metternich ile Guizot, Fransız radikalleri ile Alman polis casusları. Muhalifleri tarafından komünist olmakla suçlanmamış muhalefet partisi nerede vardır? Bu lekeleyici komünizm suçlamasını, daha ilerici muhalefet partilerine olduğu kadar, gerici hasımlarına karşı da gerisin geriye fırlatmamış muhalefet nerede vardır?

Bu olgudan iki şey çıkıyor:

I. Komünizmin kendisi, daha şimdiden, bütün Avrupa güçleri tarafından bir güç olarak tanınmıştır.

II. Komünistlerin açıkça, tüm dünyanın karşısında, görüşlerini, maksatlarını, eğilimlerini yayınlamalarının ve bu Komünizm Hayaleti masalına partinin kendi Manifestosu ile karşılık vermelerinin vakti çoktan gelmiştir.

Bu hedefle, çeşitli milliyetlerden komünistler, Londra’da toplanmışlar ve İngiliz, Fransız, Alman, İtalyan, Flemenk ve Danimarka lisanlarında yayınlanmak üzere, aşağıdaki Manifestoyu kaleme almışlardır.”

Marksist Sosyalizm’in klasik söylemi olan ve Marx ve Engels tarafından, bir küme sürgün edilmiş Alman çalışanının talebi üzerine, 1847’de bir parti programı olarak kaleme alınan Komünist Manifesto’nun birinci kısmında Marx, tarihi materyalizm görüşünü ortaya koyar:

“Şimdiye kadarki bütün toplumların tarihi, sınıf savaşımları tarihidir. Özgür insan ile köle, patrisyen ile pleb, beyefendi ile serf, lonca ustası ile kalfa, tek sözcükle, ezen ile ezilen birbirleriyle daima karşı-karşıya gelmişler, kesintisiz, kimi vakit üstü örtülü, kimi vakit açık bir savaş, her seferinde ya toplumun tümüyle devrimci bir yine kuruluşuyla ya da çatışan sınıfların birlikte mahvolmalarıyla sonuçlanan bir savaş sürdürmüşlerdir.”

Kaynak: Karar

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu